Hiển thị các bài đăng có nhãn TẢN VĂN. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn TẢN VĂN. Hiển thị tất cả bài đăng

6.09.2012

Hoa xuyến chi dịu dàng trong gió




Hoa xuyến chi dịu dàng trong gió
                                                             
Một người bạn ở Hà Nội alô đề nghị chụp gấp hoa xuyến chi Gia Lai gửi qua email. Mình ngạc nhiên vì anh này từng đến Pleiku, từng ra thăm Biển Hồ, xuống Đồng Xanh dạo lòng vòng cả buổi sáng, đã tới Ngọc Lâm quán thưởng thức “cơm ba miền” có món mắm trứng chưng không đâu có, từng ngồi cà phê cóc Nguyễn Du vừa nhâm nhi hai ly đen không đường vừa đọc Báo Gia Lai điện tử, tấm tắc bún bò Huế bà Chi đường Phan Đình Phùng, khen phụ nữ Pleiku đẹp lạ lạ... Nhưng anh ta bảo riêng cái hoa xuyến chi thì chưa thấy. Đến Pleiku duy nhất một lần mà về anh thích phố núi như kiểu bị bỏ ngải, dăm tháng là nhăm nhăm đặt vé máy bay siêu rẻ bay vô thăm thú vài ngày, bù khú bạn bè vài trận rồi lại về, lại lao vào kinh doanh quên ngày đêm. Hôm trước anh bảo có mấy người bạn vừa đi tour Hà Nội – Pleiku về khoe mùa này Gia Lai hoa xuyến chi đẹp mê ly, họ còn chìa máy ảnh khoe các cô gái ngồi bên vạt xuyến chi dưới nắng cuối chiều loang yếu ớt, phía dưới thành phố mờ mờ sương, nhìn ngỡ cõi liêu trai hư ảo. Mình vác máy ảnh đi dọc hẻm CMT8 nhà mình, lên dốc Tình, đi bộ vào làng Plei Ốp và chụp, từng vạt xuyến chi cánh trắng mỏng manh đan tựa vào nhau vươn lên nở xòe tinh khôi dịu dàng. Những chỗ nào đất trống, những vệ đường nào ẩm ướt chúng sinh sôi và đua nở. Hoa xuyến chi nhìn một bông không cảm giác đẹp nhưng nếu ngắm chúng từng vạt, từng vạt nhìn rất quyến rũ, sắc hoa trắng muốt, nhị vàng tươi, cánh mỏng xèo tròn lay động rung rinh. Sớm mai trong trẻo, dọc hai bên đường trong các con hẻm nhỏ những khoảng đất trống chưa có nhà cửa xây dựng, những mô ụ ven đường sát cổng nhà dân, xuyến chi tha hồ tỏa hương và xèo cánh đón nắng trời tinh khôi. Và đi bộ thể dục, đi bộ ra chợ, đi bộ đưa con đi ăn sáng hay ngồi trên xe máy chầm chậm ga thì vẫn kịp nhận ra vẻ đẹp dịu dàng của hoa - một loài hoa chỉ mùa này Gia Lai mới mọc lan dày và thi nhau bung nở như sợ mùa mưa về sẽ hết cơ hội khoe sắc. Hoa này cắt đem cắm bình tuyệt đẹp nhưng chỉ nửa ngày cánh hoa rụng rơi lã chã, trắng thành vòng tròn quanh chân bình nhìn giống bức tranh tĩnh vật. Hoa chỉ sống và khoe sắc bền lâu nơi đất trời thiên nhiên nắng gió thoáng đãng, chúng đặc biệt không ưa quen không gian gò bó. Vẻ đẹp dịu dàng của hoa gợi nhiều liên tưởng. Tôi cảm giác những bông hoa bé xinh trắng mỏng kia giống những bàn tay trẻ sơ sinh quờ tìm mặt mẹ. Có lúc cảm giác giống đàn thiếu nữ hát đồng ca. Trong lòng phố, khắp các hẻm lớn nhỏ hoa vô tư nở trắng miên man hấp dụ người còn biết yêu cái đẹp. Ra ngoại ô hoa nở dọc các con đường, dưới những vạt cây xanh cao gân guốc, viền một đường trắng lúc đậm lúc nhạt. Vẻ đẹp dịu dàng của hoa làm mềm lại cái ong ả không khí những ngày chuyển mùa, làm dịu lại những lo toan chất ngất, làm đẹp hơn phố núi những ngày hè chộn rộn của tuổi học trò với lưu luyến chia xa và nuối tiếc tuổi hồn nhiên. Trong nhiều nhiều những ấn tượng về đất và người Tây Nguyên - Gia Lai mùa khô, bạn bè, du khách thêm trong kí ức một vẻ đẹp quyến rũ của thiên nhiên Gia Lai mùa này là những vạt hoa xuyến chi đẹp dịu dàng trong gió cũng những cánh bướm cũng mỏng tang như hoa chấp chới rập rờn ngỡ giơ tay là chạm được.
Riêng tôi, yêu hoa nhiều hơn vì một chiều đang ngồi tha thẩn hóng gió trước cổng nhà, bất chợt nghe tiếng trẻ reo: Mẹ! mẹ! Quay lại thấy đứa trẻ chừng hơn 4 tuổi, tay cầm nắm hoa xuyến chi cánh rụng gần hết có lẽ vì bé bứt giựt vội vàng, nó chạy lon ton giơ tặng mẹ. Người mẹ là chị hàng xóm thu mua phế liệu cuối đường đang dựng nhanh chiếc xe đạp lồng cồng bao to bao nhỏ các loại chai lọ vỏ lon và bìa giấy... để đón đứa con vào lòng. Chị cầm nắm hoa con gái tặng hít hà, cười sung sướng, hôn chun chút vào đôi má bầu bĩnh của nó rồi luôn miệng: Ai bầy con tôi giỏi vầy nè? Rồi chị rút cọng dây thun đang cột tóc buộc nắm hoa rụng gần hết cánh trắng còn trơ những nhụy vàng li ti và lá đặt vào giỏ xe, nhấc con lên yên và đẩy về phía nhà. Tôi kịp thấy con bé giơ tay vẫy tạm biệt cô giáo mầm non tên Mai cạnh nhà tôi đang đứng giữ các cháu chơi bóng. Dạo này, tôi dậy sớm, xách giỏ đi chợ chỗ đối diện cổng làng Plei Ốp mỗi sáng để được hít thở không khí trong lành và được ngắm hoa xuyến chi đẹp dịu dàng trong gió sớm mai.
                                                                                                                           HTH

4.27.2012

Kí ức tháng Tư xanh thắm

Bài này anh Duy Danh - thư ký tòa soạn Báo Gia Lai đặt mình viết, đóng cửa ngồi buổi sáng là hoàn thành, sáng nay đi cà phê với nhà văn Trương Lệ Hằng gặp Mr. Đoàn Minh Phụng - TBT Báo Gia Lai, chú gõ đầu chê dở ẹc, cảm xúc hời hợt. Chú ấy thương "cho roi cho vọt" nên toàn chê để mình lần sau viết ok hơn ấy mà. Đây là bản nguyên gốc của mình, còn bản đăng trên Báo Gia Lai số thứ 6 ngày 27-4-2012 cắt một đoạn ngắn kể về hồi ức của họa sĩ Phạm Ngọc Liệu.

 Kí ức tháng Tư xanh thắm
                                                           
Kỳ nghỉ lễ mừng đất nước giải phóng năm nay, tôi quyết định đi khu du lịch Đại Nam (Bình Dương) tham quan. Tôi thường thích đến những vùng có biển hơn nhưng năm nay muốn “hành phương Nam” một chuyến để mở mang tầm nhìn và tiếp thêm năng lượng cho hành trình cuộc sống. Tôi tự hỏi: Nếu không có ngày 30-4 cách đây gần bốn mươi năm thì giờ quê hương mình ra sao? Không thể mường tượng, thật khó hình dung! Những thước phim tư liệu, nhữnh tranh ảnh tuyên truyền và cả nhưng tác phẩm văn học từ thơ ca trữ tình đến văn xuôi là những tiểu thuyết đồ sộ như “Mẫn và tôi” của Phan Tứ hay “Nỗi buồn chiến tranh” - Bảo Ninh cũng chỉ cho tôi cảm nhận rằng chiến tranh thật khủng khiếp. Có những hồi ức được kể lại trong bàng hoàng và ám ảnh suốt quãng đời còn lại với người kể như họa sĩ  Phạm Ngọc Liệu từng nhớ “ Đầu năm 1973, sau mấy ngày đình chiến cho hai bên cùng được ăn Tết nguyên đán, tôi đi vẽ ở một trận địa chốt trên sân bay Ái Tử. Cuộc giao ban trao đổi tình hình nhiệm vụ của một tiểu đội diễn ra trong phần nổi của căn hầm chữ A. Người thì ngồi trên bao cát, người ngồi trên cuộn dây bọc, người đứng dựng khẩu B40 như cầm thanh long đao... tôi ghi nhanh toàn bộ cảnh này (...). Vừa rời căn hầm ấy vài phút, một loạt pháo từ sân bay Ái Tử dội xuống trận địa của ta. Những quả đạn bội ước mở đầu năm mới đã rót chính xác xuống những căn hầm trong đó có căn hầm tôi vừa vẽ cuộc giao ban. Cả tiểu đội ấy ra đi chưa kịp ăn bữa sáng. Tôi rưng rưng nhìn lại chân ung từng người vừa phác họa. Họ là những người lính trẻ, đẹp trai, thông minh vừa rời ghế nhà trường...”. Tôi đã ầng ậng nước mắt khi đọc lại những dòng hồi ký này và xem 5 bức tranh ký họa lính trận năm 1972-1973 của họa sĩ Phạm Ngọc Liệu trong bài “Quảng Trị những kỷ niệm rất đỗi thân thương” trên Tạp chí Mỹ thuật Việt Nam số tháng 4-2012. Tin rằng những hồi ức tháng Tư sẽ không thể nào quên về một thời hào hùng đã qua và sẽ là một niềm day trở không nguôi với ông khi tận mắt chứng kiến giai đoạn lịch sử khốc liệt giành độc lập, tự do của dân tộc.
Bố tôi cũng là một người lính, ông kể tôi nghe ngày ấy ở Hà Nội nơi bố đang là một quân nhân trong đơn vị trung đoàn cận vệ của Bộ tổng tham mưu. Thủ đô Hà Nội trong ký ức bố tôi ngày tháng Tư khi nghe tin giải phóng, sau khi phát thanh viên Kim Cúc - Đài tiếng nói Việt Nam đọc tin tiếng báo tin truyền từ người người này tới người khác và lan nhanh: “Giải phóng rồi, đất nước thống nhất rồi”, niềm vui khôn tả vỡ òa từ lãnh đạo cấp cao đến từng người dân thủ đô. Không biết từ đâu bong bóng, cờ, hoa rợp trời, mọi người đổ ra đường kéo nhau đi khắp năm cửa ô, 36 phố phường và kéo nhau về trước lăng Bác Hồ đứng chia xẻ niềm vui với nhau. Trên môi ai cũng câu: “Miền Nam giải phóng rồi, thống nhất đất nước rồi”. Không khí ấy kéo dài đến suốt đêm và qua tận sáng ngày hôm sau. Riêng hôm ấy, bữa ăn của những người lính bảo vệ Bộ quốc phòng được tươi hơn, mỗi người được thưởng một vại bia hơi 3 hào. Những cái ôm xiết, những cú đấm vai bồm bộp và đồng hét vang: Giải phóng rồi anh em ơi! trong cái khoảnh khắc chờ đón bao nhiêu năm khi nghe nghe tin ấy bố tôi vẫn nhớ đến bây giờ và khi kể tôi nghe lúc này để tôi viết bài, ông vẫn đầy nao nức, phấn chấn. Và ông ngay lập tức đi tìm đĩa mở luôn bài hát “ Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh” nhạc Xuân Hồng và hát theo. Cả buổi sáng, không gian nhà tôi tràn ngập giai điệu bài ca giải phóng.
Tôi đang đi trên những thành phố 30-4 hôm nay đô thị loại 2 loại 3 nâng cấp xây dựng xanh - sạch - đẹp hiện đại, rồi Hòn ngọc viễn đông Sài Gòn – trung tâm kinh tế số 1 của đất nước - nơi năm 1975 ngày này, tháng này cờ hoa rực rỡ, nước mắt dâng trào vì hạnh phúc không nói nên lời: Đất nước giải phóng! Còn nơi tôi chọn làm quê hương thứ hai của mình cũng nghe kể sau chiến tranh Gia Lai – Tây Nguyên là một vùng đổ nát hoang toàn, khí hậu khắc nghiệt rừng hoang nước độc, bọn phản động Fulro quấy nhiễu, bệnh sốt rét ám ảnh từng phút giây và làm chết không ít người. Hậu quả chiến tranh nặng nề vô cùng. Nhưng từng bước một khắc phục và dựng xây, hôm nay ngay cả những người từng cầm súng chiến đấu giải phóng Pleiku – Gia Lai  gần 40 năm trước còn ngỡ như trong mơ với những đổi thay phát triển nhanh, mạnh, vững của quê hương bazan. Trước đây ít ai dám nghĩ những vùng nông thôn, vùng sâu, vùng hẻo lánh có điện đường trường, trạm, phương tiện giao thông xe máy, ô tô, các vật dụng tiện nghi như: bếp ga, ti vi, máy giặt, điện thoại bàn, di động... thì nay giấc mơ đó đã thành sự thật. Cứ mỗi ngày kỷ niệm đất nước giải phóng hàng năm, từ thôn làng ngõ xóm đến trụ sở cơ quan công sở, trường học, đường phố nơi các thành thị lớn nhỏ đều tung bay cờ Tổ quốc, rực đỏ băng rôn khẩu hiệu chào mừng, rồi các hoạt động cộng đồng, văn hóa văn nghệ, thể thao thi diễn mừng đón...
Với tôi ngày giải phóng còn nhiều ý nghĩa hơn thế vì gia đình họ hàng nội ngoại tôi cả nam lẫn nữ hơn nửa đều đi bộ đội, phục vụ trong quân đội nhân dân Việt Nam, bố chồng tôi, bác tôi, chú tôi từng cầm súng giải phóng miền Nam, có người xong nhiệm vụ giải phóng lại lên chiến trường Tây Nam biên giới đánh Tàu năm 1979 và bị thương nặng phải phục viên. Bây giờ người mất người còn nhưng ngày 30 - 4 nào nào gia đình các bác cũng sắp lễ đủ đầy cơm, rượu trắng, thuốc lào, tép kho... để cúng tưởng nhớ những người đã khuất là đồng đội của họ.  
                                                                                                             HTH

12.18.2011

Một lần đến và thương

Một lần đến và thương
Tản văn
Gò Bồi tôi đến một buổi chiều không quá nắng và gió lồng lộng, từ Quy Nhơn ngược hơn 25 cây số đường nhựa xe máy bon bon, những ruộng lúa trơ gốc rạ, nước sâm sấp vịt tràn đồng sục xỉa quàng quạc, thỉnh thoảng một hai cánh cò vút lên hốt hoảng trắng lóa trong ráng hoàng hôn yếu ớt, lâu lắm mới lại có chút cảm giác “nhà quê” yên ả như thế. Mưa liên tục mấy bữa trước làm vài đoàn đường trũng bị ngập, chỗ sâu cũng chạm đầu gối trẻ con, tôi ngồi yên sau chân co cao, ôm chặt ba lô máy vi tính, cô bạn cứng tay lái rẽ nước vèo véo. Thoải mái cười vang khi thấy nước bắn tung tóe. Mùi bùn, mùi cỏ rêu, mùi khói củi nhà ai thoảng mũi, căng lồng ngực hít hà no nê bầu không khí trong lành chiều quê bạn. Người Gò Bồi mộc mạc, hiền hòa, tiếng xứ “nẫu” nặng trình trịch nghe thiệt thà: Mấy người đâu dzìa? Cái trị trấn nhỏ tẹo, người lạ đâu về biết liền, chị hàng bún cá ngay đầu cầu Gò Bồi hỏi thăm chúng tôi như quen lâu lắm, còn mời tối ra ăn bún, mấy đứa trẻ con quần đùi cởi trần chơi gần bờ sông ngó lăm lăm, chúng tôi vẫy vẫy, chúng dụi vào nhau ù chạy, tiếng cười rơi lại trong veo làm tôi nhớ xao lòng tuổi thơ mình ven sông Hồng theo lũ bạn đuổi chụp châu chấu, bới trộm khoai lang chuyền nhau chùi sơ vạt áo nhai rau ráu.
Chiều xuống nhanh, bạn cho con bú phồng bụng rồi chuyển cho bà vú, nó trốn con dẫn chúng tôi đi ăn vịt luộc. Quán bình dân, lụp xụp mái tôn, màng nhện chăng mắc trần nhà, cô Chín chủ quán luôn tay chặt cạch cạch. Vịt béo mẫm, thịt mềm và ngọt dừ, mắm jin giã ớt tỏi gừng đậm đà hương vị, chúng tôi ăn bốc, cứ kẹp thịt với chuối chát xắt mỏng, khế chua, rau răm và bánh tráng nướng và nhai rau ráu. Tận hưởng chậm rãi vị đậm đà ngon béo của món quê dân dã mà không phải nơi nào cũng có. Hèn gì bạn bảo: Vịt đất này ngon nhất xứ Bình Định nghe mầy. Bụng no căng mà miệng vẫn thòm thèm. Cuối bữa cô Chín bưng ra tô cháo nóng hổi, hành ngò xắt nhỏ rải xanh mặt cháo sóng sánh vàng mỡ, bánh tráng bóp rồm rộp vào chén nhỏ, thêm chút mắm gừng, dội cháo lên rồi từng thìa nhâm nhi và nuốt. Đầu tối trời se se, muổng cháo vào tới bụng vẫn còn ấm thơm ngọt zêm nơi cổ và tôi ăn ngon chưa từng thấy trong đời. Cô Chín đùa: Tao tính mang cháo này vô Sài Gòn bán. Đệ nhất cháo vịt Gò Bồi, ăn rồi khó quên. Nói xong cô cười ha ha, nếp nhăn hai đuôi mắt xô nhau rối rít.
Chúng tôi dạo một vòng Gò Bồi đêm trăng 16, trăng rọi xuống lòng sông cuồn cuộn xuôi dòng, gợn sáng lóng lánh, dãy tre um tùm cao vót, che những lưng nhà rêu mốc. Tôi hỏi bạn sông này chảy về đâu? Bạn bảo nó chảy về nơi cần đến. Tôi cười phá làm rung rinh cả bóng trăng viên mãn dưới đáy sông. Bạn dạy văn, đêm đêm chờ chồng con ngủ, che đèn ngồi làm thơ, những câu thơ như sông lặng thầm chảy về nơi cần đến. Câu trả lời lấp lửng về sông và đôi mắt ngó mông lung của bạn trên thành cầu ngợp gió làm tôi phấp phỏng về kiếp người hiện sinh. Lại nhớ mấy hôm trước, tôi xuôi đèo Mang Yang xuống phố biển. Ngay đầu đèo bất ngờ trước rực rỡ ngờm ngợp màu dã quỳ vàng như không thể vàng hơn trong nắng sớm mai. Từng thảm vàng ngả nghiêng, chao vẫy xèo vươn khao khát trong gió. Tôi bị hút hồn vào bức tranh sống động ấy, mơ màng ngỡ như cả một mùa thu đang ở đây. Tôi kể về hoa về đèo, bạn chưa lần tới phố núi, hứa mai mốt rảnh lên một chuyến. Tôi hẹn đón bạn mùa dã quỳ nở - mùa khô cao nguyên. Giờ tôi đang ngắm những thửa ruộng ũng nước, chân mạ nhú lá xanh xanh, những ruộng rau muống chằng chịt ken nhau, thân tím, lá thẫm chao chao mỗi đợt gió lướt. Những ngôi nhà nhỏ nhỏ, vườn rào bao quanh bằng cây xanh, nhà cao tầng dây leo hoa tím, thiên nhiên gần gũi cạ sát vào tôi, tha hồ phơi mặt đi thảnh thơi, không cần kính đen, khẩu trang, găng tay lằng nhằng ngăn chắn. Khuya, bạn rủ ra mé sông ăn nem nướng chả cuốn. Bạn giới thiệu đặc sản Gò Bồi - number one, 3 đứa ngồi quây tròn quanh bếp than, cô bán hàng quạt quạt, mùi nem nướng thơm nứt mũi, mùi sông nồng tanh rong cỏ cá tôm, nem xiên cây nướng chín vừa, nóng hổi vừa thổi vừa nhai, chóp chép cảm nhận vị béo bùi ngọt cay, the thanh của thịt xay, nước tương đậu trộn ớt nghiền nhuyễn và rau răm dưa leo quyện nhau. Khuya, nơi nửa phố nửa quê yên tĩnh lạ, côn trùng ri ra dọc triền sông, bản hòa tấu thiên nhiên lâu quá rồi kẻ bám chặt chốn thị thành như tôi thiếu vắng. Tiếc là lúc cuối chiều không vào thăm được nhà lưu niệm thi sĩ Xuân Diệu, dù đã đến tận cổng vì người coi giữ đi vắng và trời đã tối, bạn bảo cũng chả mấy khi có khách phương xa về thăm nhà thơ, trừ mấy ngày giỗ tết. Giữa thời buổi cơm áo gạo tiền ồn ào thế này, yêu thơ và quý trọng thi nhân còn được mấy ai.
Nằm mãi ngủ chẳng được, trăng rọi vào cửa sổ, tắt đèn để ngắm trăng trọn vẹn, trở mình lắng nghe rì rào sóng và ri ro bản hòa tấu côn trùng. Cô bạn cùng lớp cũng khó ngủ quay sang thì thầm: Em nhớ nhà quá! Ừ phải, quê em có sông Mã đi vào thơ nhạc bao lâu nay còn gì. Còn tôi lại đang nhớ xa xăm ngày thơ bé chân trần chạy lơ ngơ triền sông Hồng nước đỏ lờ, bãi lở bãi bồi chênh vênh, hò hét khản giọng trò chơi trận giả. Trăng vẫn vằng vặc, tôi lơ mơ tiếng cười lũ trẻ con bờ ruộng hồi chiều, bản hợp âm cạp cạp của bầy vịt men đồng về chuồng, khói chiều ngút lên từ đôi mái nhà thấp, mũi tôi chật căng mùi đêm thanh mát.
Chỉ ghé quê bạn chút thôi, chưa kịp đi hết những nơi bạn kể hào hứng, tôi đi hẹn một ngày gần lại về Gò Bồi, lang thang khắp ngõ cùng làng, chào khắp những người chạm mặt, mơ mộng ngắm sông đêm thao thiết chảy về nơi cần đến. Mơ hồ mà gần gũi cho tôi chút cảm xúc này về Gò Bồi một lần đến và thương.
Gò Bồi, 12/11/2011
H.T.H